پیشگفتار

انجام تحقیق در کلیه مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری جزو قسمتهای غیر قابل اجتناب جهت اتمام تحصیلات و گرفتن مدرک نهایی است. اما متاسفانه بسیاری از دانشجویان در مقاطع مختلف تحصیلی با اصول و مبانی تحقیق آشنائی کافی نداشته و لذا نمی توانند مشکلات و موانع زیادی که در مسیر تحقیقات وجود دارد را مرتفع نمایند. آنها نمی دانند تحقیقات خود را می بایست از کجا شروع کنند و چه مسیری را در راه رسیدن به هدف طی نمایند و در نهایت چگونه نتایج تحقیقات خود را جمع بندی و در نهایت با موفقیت از پایان نامه خود دفاع نمایند. بسیاری از دانشجویان مقطع تحصیلات تکمیلی و بخصوص دانشجویان مقطع دکتری به خاطر عدم آشنایی با روش تحقیق دچار مشکلات فراوانی شده و تاخیر قابل توجهی در مدت انجام رساله دکترای آنها به وجود می آید.

اینجانب با تمامی این مشکلات در دوران تحصیل خود چه در ایران و چه در خارج از کشور مواجه شده بودم. پس از فارغ التحصیلی و بازگشت به ایران، در شروع تدریس در دانشگاه و در طی ر اهنمائی دانشجویان مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری، این خلاً را در رابطه با روش تحقیق در بین آنان نیز احساس نمودم. همچنین در این رابطه خلاً نسبی برای مرجعی جامع در زمینه روش تحقیق در علوم مهندسی برای اساتید درس سمینار و همچنین اساتید راهنمای دانشجویان در مقاطع تحصیلات تکمیلی وجود داشت. در این راستا، ابتدا تصمیم گرفتم تجربیات خود را در قالب سمینارهای علمی با نگرشی نو به مسئله تحقیق ارائه نمایم. لذا 12 سمینار در زمینه اصول و مبانی تحقیق در علوم مهندسی در دانشگاههای مختلف کشور برگزار نمودم که اولین دور این سمینار در سال 1381 در دانشگاه صنعتی امیرکبیر بود. در نهایت با توجه به استقبال خوبی که از سمینارهای برگزار شده از طرف دانشجویان، محققین و اساتید به عمل آمد و بر اساس دریافت نظرات حضار در پرسشنامه های ارزیابی، تصمیم گرفتم تجربیات خود را در قالب کتاب حاضر در اختیار علاقه مندان قرار دهم.

امیدوارم با تحریر این کتاب بتوانم قدمی کوچک در راه حل مشکلات دانشجویان تحصیلات تکمیلی و ارتقاء پژوهش در کشور بردارم. از کلیه اساتید،  دانشجویان، دوستان و علاقه مندان تقاضا دارم مرا از نظرات سازنده خود در زمینه رفع اشکالات موجود در کتاب یاری نمایند.

                                                               محمد جواد کتابداری

                                         دانشیار دانشکده مهندسی کشتی سازی و صنایع دریایی

                  دانشگاه صنعتی امیرکبیر